We kennen de tekst misschien wel uit 1 Johannes 4:18: “Er is in de liefde geen angst, maar de volmaakte liefde drijft de angst uit.” Voor wie de Bijbel kent, klinkt het als een prachtige belofte. Maar voor mij voelde het lange tijd als een muur waar ik tegenaan liep.

Soms word ik namelijk overvallen door angst. Een kleine trigger kan een enorme emotionele golf veroorzaken die me volledig lijkt onderuit te halen. Hoewel ik me ervan bewust ben dat mijn angst op dat moment niet in verhouding staat tot de situatie, is het loodzwaar om met die golf om te gaan.

Het oordeel dat vastzet

Wanneer ik mijn kwetsbaarheid deel, wordt deze tekst soms terloops geciteerd. Hoe goedbedoeld ook, het zet me vaak extra vast. Het voelt dan als een nieuw oordeel: “Als je nog angstig bent, is je geloof of je liefde blijkbaar niet groot genoeg.” Zo wordt een tekst die bedoeld is om te bevrijden, een nieuwe standaard waar ik niet aan kan voldoen.

Maar onlangs ontdekte ik dat de kern van de liefde waar Johannes over spreekt, juist het ontbreken van oordeel is.

Geen straf, geen oordeel

Als je de tekst in de juiste context leest, gaat het over de overwinning van Jezus. De tekst vervolgt met: “…want angst houdt verband met straf.” Johannes wil ons vertellen dat we niet bang hoeven te zijn voor het oordeel van God over ons leven. Er ligt een toekomst klaar waarin we die volledige aanvaarding zullen ontdekken.

Dat besef is voor mij revolutionair. In het dagelijks leven ervaar ik namelijk voortdurend oordeel. Ik heb vaak een keihard oordeel over mezelf klaarstaan: ik moet sterker zijn, ik moet dit onder controle hebben. Daarnaast heb ik vaak genoeg het oordeel van anderen ervaren, of ben ik voortdurend bang voor wat zij van mij vinden. Die angst voor oordeel is precies wat mij verlamt.

De bal onder water

Mijn angst is vaak een poging tot controle. Ik probeer mijn gevoelens als een bal onder water te duwen uit angst te falen of tekort te schieten. Ik ben bang om niet te voldoen aan de standaarden van de wereld om me heen. De diepste angst is die van afwijzing: als ik niet perfect ben, word ik niet geliefd.

Maar Jezus laat zien dat volmaakte liefde iets heel anders is. Het is een liefde die kijkt zonder oordeel. Het is een veilige ruimte waar de “bal” gewoon naar de oppervlakte mag komen zonder dat er straf volgt.

Ruimte voor het hier en nu

Dat betekent dat mijn angst er in het hier en nu gewoon mag zijn. We leven nog niet in de volledige volmaaktheid van de eeuwigheid, waarin we Zijn oordeelloze nabijheid continu ervaren. We zijn nog onderweg.

Liefde is voor mij nu de remedie tegen angst geworden, juist door eerlijk te zijn. Wanneer ik mijn oordeel over mezelf loslaat en geloof dat God dat oordeel ook niet heeft, ontstaat er rust. De angst om afgewezen te worden verliest zijn kracht wanneer ik besef dat ik al aanvaard ben: niet ondanks mijn angst, maar mét mijn angst. We hoeven niet te voldoen; we mogen er simpelweg zijn.